Is opa of oma overleden? Een ouder of misschien een goede vriend van jouw kind? Kinderen rouwen, maar anders dan volwassenen. Het is belangrijk dat ze het rouwproces goed doorkomen, want het kan effect hebben op hun ontwikkeling. Kinderen tot 12 jaar begrijpen minder en zullen hun verdriet daarom anders uiten. Kinderen vanaf 12 jaar willen graag al betrokken worden bij ‘de grote mensen dingen’.

Hoe kun jij je kind het beste helpen tijdens de rouwperiode? Wat moet je juist wel en wat kun je beter niet doen? We leggen het je uit en geven je tips voor series, films en boeken die je samen met je kind kunt kijken en lezen.

Waar moet je op letten als je kind rouwt?

Hoe een kind rouwt hangt af van de leeftijd en het karakter. Kinderen rouwen vaak anders dan volwassenen. Veel kinderen begrijpen verdriet nog niet. Iemand die overleden is, is voor hen daarom heel ongrijpbaar. Zeker jonge kinderen begrijpen vaak niet dat ze iemand nooit meer gaan zien.

Hierdoor uiten kinderen hun verdriet vaak via hun gedrag. Het kan zijn dat jouw kind:

  • boos is;
  • zich agressief gedraagt;
  • het ontkent;
  • concentratieproblemen heeft;
  • onrustig is;
  • stil en dan weer opvallend lief is;
  • of juist veel aandacht zoekt.

Voor kinderen is rouw geen continu proces. Waar het bij volwassenen vaak een sluier over een bepaalde periode is, ervaren kinderen het vaak in korte stukjes. Daarom kan het zijn dat jouw kind het ene moment heel verdrietig is en het volgende moment weer vrolijk met vriendjes buiten speelt.

Je kind helpen met rouwverwerking

Veel kinderen gaan pas rouwen als ze de omgeving weer als veilig ervaren. Daarom kan het zijn dat je tijdens de begrafenis en de periode erna nog niet veel merkt van de rouw van je kind. Er zijn wel dingen die je kunt doen om je kind te helpen bij het rouwen:

Veiligheid

Een kind moet het gevoel hebben dat het veilig is. Pas op dat moment zal het zich openstellen voor de gevoelens die hij/zij heeft. Dit kun je doen door er vooral te zijn voor je kind. Maak hier echt tijd voor vrij en vraag het niet tussen neus en lippen door.

Bespreek de uitvaart

Is je kind wel eens eerder bij een uitvaart geweest? Wat vond hij/zij er toen van? Zijn er dingen die jouw kind vreemd vond of die hem/haar opvielen? Bespreek dit voor je naar de uitvaart gaat, zodat jouw kind weet wat hem/haar te wachten staat.

Wees een voorbeeld

Kinderen rouwen in kortere fases dan volwassenen. Het ene moment kunnen ze heel boos of verdrietig zijn en het volgende moment lijkt er niets aan de hand. Jij bent hier als volwassene het voorbeeld. Praat erover met je kind en laat ook zien dat jij zelf ook verdrietig bent.

Wees alert

Houd in de gaten of je kind wel rouwt. Het is niet goed voor de ontwikkeling van je kind als hij of zij alle gevoelens weg stopt. Wees daar alert op en maak ruimte als je ziet dat je kind het lastig vindt om emoties de ruimte te geven.

Openheid en eerlijkheid

Kinderen hebben nog niet de sociale filters die volwassenen hebben. Daarom kan het zijn dat ze ongemakkelijke vragen stellen. Probeer hier toch open en eerlijk over te zijn. Ook als ze vragen naar jouw gevoelens.

Praat over de overledene

Praat met je kind over de overledene. Wie was die persoon? Welke rol had hij of zij in het leven van jouw kind? Welke herinnering heeft jouw kind aan de overledene? Dit helpt om te laten zien dat je de overledene echt niet zal vergeten en het leert jouw kind om het een plekje in zijn of haar leven te geven.

Praat met volwassenen in de omgeving van je kind

Je kunt je kind niet de hele dag in de gaten houden. Praat daarom met anderen in de omgeving van je kind. Valt de juf of meester iets op? Zijn er ouders van vriendjes en vriendinnetjes die een verandering in gedrag zien? Vertel ook aan hen wat er gebeurt is, zodat jouw kind ook buitenshuis de aandacht en ruimte krijgt voor de rouwverwerking.

Wees geduldig

Het kan zijn dat jouw kind het eerste jaar na het overlijden van jullie dierbare geen enkel teken van rouw vertoont. Dat kan. Wees geduldig. Let vooral op gedragsveranderingen van jouw kind en praat erover. Zolang jouw kind zijn gevoelens niet weg stopt en je open staat voor vragen, is vooral geduld nodig om je kind te laten rouwen.

Maak een ritueel

Rituelen zijn heel persoonlijk en kunnen zo groot en klein zijn als jullie zelf prettig vinden. Steek bijvoorbeeld samen een kaarsje aan bij een foto van jullie dierbare of wandel samen naar de favoriete plek van die persoon. Wat doet jullie denken aan de overledene en waar voelen jullie je fijn bij? Rituelen kunnen helpen om de rouw een plekje in jullie leven te geven.

Tips: series, films & boeken

Er is ontzettend veel geschreven, gemaakt en gefilmd over rouw. Zowel de weg naar de dood zelf als over hoe je daarna als nabestaanden met de dood omgaat. Het kan prettig zijn om dit samen met je kind te lezen of te kijken. Het zorgt voor gespreksstof en kan een manier zijn voor je kind om woorden te vinden voor wat hij of zij meemaakt en voelt. Hieronder een overzicht van wat je kunt kijken en lezen met je kind.

Voor kinderen tot 12 jaar

Er is veel geschreven en gemaakt voor kinderen tot 12 jaar. Om je vast op weg te helpen hier een paar tips:

Dag Lieve

De website Dag Lieve is een verzamelpunt waar je verhalen, knutselprojecten, liedjes en doe dingen kunt vinden die je kind alleen of samen met jou kan doen. Het is een website dat gaat over de dood. Zowel dood gaan als wat er gebeurt na de dood. Het is speciaal gemaakt voor kinderen, in hun taal en die past bij hun belevingswereld.

Boeken

Een kind kan een boek fantastisch vinden of juist helemaal niets. Gelukkig zijn er heel veel boeken die jouw kind kunnen helpen met de rouwverwerking. Kijk eens op deze website, er staat ongetwijfeld iets tussen wat jouw kind aanspreekt.

Online filmpjes over de dood

Is jouw kind geen lezer? Geen probleem, wat er is online ook genoeg te bekijken. Zoals de serie van de jonge helden. Korte filmpjes die antwoord geven op de meest gestelde vragen van kinderen over de dood en begraven worden.

Of bekijk deze filmpjes:

De Cinekidklappers zijn mooie films die je samen kunt kijken. Deze films gaan over afscheid nemen en de dood. Ook op SchoolTV vind je allerlei films over verlies, rouw en de dood voor kinderen.

Websites

Op de website Stichting Achter de Regenboog vind je informatie voor kinderen zelf, maar ook informatie over hoe jij om kunt gaan met de rouwverwerking van je kind.

Andere handige links zijn:

Praten door te doen: Rouwlego

Rouwpedagoog Richard Hattink heeft speciaal voor kinderen rouwlego ontwikkeld. Met verschillende Lego sets kunnen kinderen een aula of een begraafplaats bouwen. Een mooie manier om het bespreekbaar te maken en een fijne activiteit om samen met je kind te doen.

Voor kinderen vanaf 12 jaar

Kinderen die 12 jaar of ouder zijn, begrijpen al meer en zoeken vaker leeftijdsgenootjes op. Ook struinen zij zelfstandig het internet af op zoek naar de antwoorden op hun vragen. Hieronder een aantal tips om je vast op weg te helpen:

Boeken

In de boeken van Daan Westerink komen jongeren zelf aan het woord. Dit zijn boeken met persoonlijke verhalen van hoe jongeren zelf om gaan met het verlies van iemand in hun omgeving. Meer boeken voor jongeren over rouw vind je op In de Wolken.

Films

Op Netflix staan ontzettend veel films over de dood, verlies en rouw. Ze zijn niet allemaal even geschikt voor kinderen. Ook hierin is ieder kind weer anders. Dit zijn onze tips voor films over verlies, dood en rouwverwerkingen voor jongeren:

  • Up
  • The fault in our stars
  • P.S. I love you
  • Extremely loud & incredibly close
  • The lovely bones
  • My sister’s keeper
  • Marley and me
  • Charlie st. Cloud
  • Now is good

Lotgenoten

Jongeren zoeken elkaar vaak op en daarom kan een lotgenotengroep fijn zijn. Er zijn verschillende lotgenotengroepen voor jongeren die de dood van iemand moeten verwerken. Jongeren in Rouw bijvoorbeeld. In 8 bijeenkomsten wordt er gepraat over het verlies en hoe je daarmee kunt omgaan. Jongeren kunnen hieraan deelnemen vanaf 6 maanden na het overlijden van hun dierbare.

Websites en meer informatie

Wil je zelf verder kijken en meer informatie zoeken over jongeren en rouw verwerking? Deze websites helpen je op weg:


Ontdek onze nieuwsbrief

Één keer per maand verstuurd. Geen spam, dat beloven we.

  • Hidden
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.