Er zijn mensen die een lang en goed leven hebben gehad en vinden dat hun leven voltooid is. Zonder medische aanleiding willen zij dat hun leven stopt. Het is goed geweest. Volgens de wet mag er op dit moment geen euthanasie gepleegd worden als er geen duidelijke medische aanleiding voor is. In dit artikel vind je een update over de stand van zaken rondom het voltooid leven en wat is het verschil met euthanasie op basis van medische redenen.

Wat is voltooid leven?

Voltooid leven is een situatie waarin mensen verlangen naar de dood omdat zij vinden dat hun leven geen perspectief meer biedt. Het gaat meestal om de laatste fase van het leven, met weinig zicht op toekomst. Soms lijden mensen echt aan deze situatie. Soms hebben mensen in hun hoofd al afscheid van het leven genomen, voelen ze zich onthecht, terwijl het leven maar blijft doorgaan. Ze ervaren angst voor afhankelijkheid, angst voor verlies van waardigheid, en angst voor verlies van hun identiteit. Het is een existentieel lijden, zonder dat hier per se een medische grondslag voor is. Iemand vindt de situatie uitzichtloos en er zijn geen andere behandelmethodes voor.

Een voltooid leven komt vooral voor bij mensen op hoge leeftijd, maar is daarmee niet per se aan een leeftijd verbonden. Mensen die hun leven voltooid vinden, kunnen opmerkingen maken zoals ‘het is genoeg geweest’, ‘ik ben er klaar mee’, ‘ik hoop dat de dood mij eindelijk komt halen’ of ‘de dood is mij vergeten’.

De term voltooid leven geeft aan dat het leven is afgerond. Een andere term is ‘klaar met leven’. Een belangrijke emotie is het lijden aan het leven zelf.

Mensen die hun leven voltooid vinden, willen waardig doodgaan. Daarom willen zij begeleid worden bij het overlijden en daar zelf regie over houden. Dit willen zij doen door euthanasie. In 2019 is er onderzoek gedaan in Nederland. Hieruit bleek dat er een groep van ongeveer 10.000 mensen van boven de 55 jaar is die een blijvende doodswens hebben.

Het verschil met euthanasie op basis van medische redenen

Op dit moment kun je in Nederland euthanasie plegen op basis van medische redenen. Bij euthanasie wordt het leven van een patiënt op een waardige manier beëindigd door het toedienen van medicijnen. Euthanasie is altijd uit vrije wil, een patiënt vraagt en de arts voert de euthanasie uit. Volgens de Nederlandse wet mag dat bij uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Dit betekent dat een arts iemands leven mag beëindigen als het als ondraaglijk wordt verklaard. Bijvoorbeeld als iemand ongeneeslijk ziek is en alleen nog maar op bed kan liggen of in het geval van vergevorderde alzheimer.

Als iemand zijn leven wil beëindigen en daarvoor geen medische redenen heeft, dan mag een arts in Nederland op dit moment geen euthanasie plegen.

Waarom is euthanasie bij voltooid leven nu niet toegestaan?

Op dit moment is euthanasie nog niet toegestaan in Nederland als je er geen medische reden voor hebt. Dit komt omdat de wetgeving er nu alleen voor euthanasie bij medische redenen. Dit zit zo: levensbeëindiging op verzoek is in Nederland strafbaar, tenzij een arts zich houdt aan de zorgvuldigheidseisen die op dit moment in de wet zijn opgenomen. Euthanasie kan alleen worden uitgevoerd door een arts, als deze ervan overtuigd is dat er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden en de patiënt een vrijwillig en weloverwogen verzoek gedaan heeft. De arts en patiënt kunnen tot de keuze voor euthanasie komen als ze ervan overtuigd zijn dat er voor de situatie geen redelijke andere oplossing is. Ook moet ten minste één andere, onafhankelijke arts tot die conclusie komen. Als we willen dat euthanasie ook mag bij een voltooid leven, dan moet de wet aangepast worden. Dit is een politieke en principiële kwestie waarbij verschillende partijen lijnrecht tegenover elkaar staan.

Waar gaat de discussie over en wat is de planning?

Er zijn partijen die zich hard maken voor ouderen en andere mensen die hun leven voltooid vinden. Zij vinden dat elk individu het recht heeft om te bepalen over hun leven én over hun dood.
Aan de andere kant zijn er partijen die zeggen dat het te makkelijk zou worden om voor de dood te kiezen. Zij vinden dat we als maatschappij ervoor moeten zorgen dat we allemaal een prettig leven hebben. Daarbij zijn er ook vanuit verschillende levensovertuigingen redenen waarom mensen tegen euthanasie bij voltooid leven zijn. Zij vinden dat dit aan God of de natuur is en niet aan de mensen om het leven te beëindigen.

Totdat deze partijen het met elkaar eens worden of er een meerderheid komt voor eigen keuze over de dood, blijft het in Nederland verboden om euthanasie te plegen bij een voltooid leven.

Andere opties

Op dit moment mag je in Nederland geen euthanasie plegen zonder medische redenen, maar er wel een aantal andere opties:

Behandelverbod

Je kunt besluiten dat je niet meer behandeld wilt worden als je klachten of een ongeluk krijgt. Je kunt dan kiezen voor een behandelverbod. Dit betekent dat niet behandeld wilt worden als je een aandoening of een ongeluk krijgt. In de meeste gevallen krijg je wel pijnstilling om het wel zo menselijk en dragelijk mogelijk te maken.

Het kan gebeuren dat jou iets overkomt waardoor je niet meer kunt zeggen dat je niet behandeld wilt worden. Als je een behandelverbod wilt, is het verstandig om het te laten vastleggen in een wilsverklaring. Daarin kun je ook laten vastleggen dat je niet behandeld wilt worden, zelfs al is de kans groot dat je goed herstelt.

Opeenstapeling van ouderdomsklachten

In Nederland kennen we wel een mogelijkheid om toch euthanasie te plegen wanneer er een opeenstapeling van ouderdomsklachten zijn. De artsenfederatie KNMG heeft er voor gezorgd dat deze opstapeling ook wordt gezien als een medische aandoening, zodat er in sommige gevallen toch euthanasie gepleegd kan worden.

Actuele stand van zaken?

Op dit moment (2020) is regeringspartij D66 bezig met een wetsvoorstel voor voltooid leven. Hierin staat onder andere dat mensen vanaf 75 jaar en ouder recht hebben op euthanasie. Ook zonder medische redenen. Dit ligt lastig in de coalitie, want CDA en ChristenUnie zijn tegen dit voorstel. Het is op dit moment niet duidelijk wanneer het voorstel naar buiten komt en wanneer er een beslissing over genomen wordt, doordat veel politieke zaken opgeschoven zijn door corona.


Ontdek onze nieuwsbrief

Één keer per maand verstuurd. Geen spam, dat beloven we.

  • Hidden
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.